مزایای داوری

مزایای داوری تجاری بین المللی

داوری تجاری بین المللی به چه کار می آید؟ چرا ما از مکانیزم یا آیین داوری تجاری بین المللی استفاده می نماییم. چرا از آیین دادگستری استفاده نمی کنیم و به سراغ دادگاه ها نمی رویم. مگر این چنین نیست که یکی از وظایف هر حکومتی این است که دادگاه هایی برپا کند تا به اختلافات میان افراد رسیدگی نمایند؟ و مگر نه این است که تمامی حکومت ها چنین کاری را انجام داده اند؟ پس چه نیازی وجود دارد که از رفتن به نزد دادگاه های حاضر و آماده صرف نظر نماییم و خودمان دیوان های داوری ایجاد نماییم؟ پاسخ به این پرسش را با برشمردن مزایای داوری تجاری بین المللی نسبت به دادگستری می توانیم بدهیم. مزایای داوری تجاری بین المللی نسبت به دادگستری را به طور خلاصه در سه مورد میتوان بیان کرد که عبارتند از: سرعت بیشتر داوری، تخصصی بودن داوری، هزینه های کمتر داوری.

۱سرعت بیشتر داوری

در مقایسه با دادگستری به طور کلی فرآیند داوری از سرعت بیشتری برخوردار است. چرا؟ چون در اکثر کشورها، دستگاههای قضایی (یا همان دادگاهها) با تراکم پرونده ها روبرو هستند و وقت اندک برای رسیدگی به پرونده های بسیار زیاد دارند. این امر باعث می شود که روند رسیدگی به پرونده ها به طور کلی کند باشد. یک قاضی در طول روز باید به تعداد زیادی پرونده رسیدگی کند و زیاد بودن پرونده ها باعث میشود هم دقّت و هم سرعت وی در رسیدگی به پرونده ها کاهش پیدا کند. یکی از راههای گریز از این مشکل، این است که به جای دادگستری از فرآیند داوری استفاده نماییم. فرآیند داوری دارای این حسن است که می توان پرونده را به داوری ارجاع داد که تنها همین پرونده ما را در دست رسیدگی داشته باشد. لذا داور منتخب ما وقت بیشتری برای صرف نمودن بر روی پرونده ما خواهد داشت. از سوی دیگر، دادگستری تشریفات پیچیده و مفصلی دارد. انجام این تشریفات، ضروری است تا هیچ یک از طرفین نتواند در جریان دادرسی حق طرف دیگر را تضییع نماید و سخن هر دو طرف دعوی شنیده شود. بخشی از اجرای این تشریفات، توسط دستگاه قوه قضائیه انجام می شود، که آن هم به دلیل دولتی بودن، با ناکارآمدی های خاص خود روبروست. به همین دلیل امور ساده ای مانند ابلاغ وقت دادرسی به طرفین، گاه می تواند رسیدگی به قضیه و صدور رأی را تا ماهها به تأخیر اندازد. اما داوری چنین تشریفات پیچیده ای ندارد. درست است که داوری هم در هر حال برخی از تشریفات را دارد اما این تشریفات نسبت به آنچه که در دادگستری رعایت می شود و باید رعایت شود بسیار کمتر است. علاوه بر این برای اجرای این تشریفات، نیاز به دستگاه کند و هزینه بر دولتی نیست.

۲. تخصصی بودن داوری

هنگامی که اختلافی پیدا می کنیم و برای حل و فصل اختلاف خود به دادگاه مراجعه می کنیم، یک قاضی به پرونده ما رسیدگی می کند. قاضی اگر نگوییم در تمامی نظام های حقوقی، لااقل در اکثر آنها کسی است که در رشته حقوق تحصیل کرده است. قاضی قوانین و مقررات را می شناسد اما کسب و کار ما را که بر سر آن اختلاف پیدا کرده ایم نمی شناسد. فرض کنید من و شما تاجر نفت باشیم و بر سر این قضیه اختلاف نظر پیدا کرده باشیم که در تجارت نفت، کالا باید در بند مبداء تحویل داده شود یا در بندر مقصد. یکی از ما معتقد است که عرف تجار نفت این است که نفت را در بندر مبداء تحویل می دهند و دیگری بر این باور است که عرف تجار نفت بر خلاف این است و باید نفت در بندر مقصد تحویل داده شود. در چنین موردی چه کسی می تواند به بهترین نحو میان طرفین داوری نماید؟ روشن است که یک تاجر نفت که در این عرصه تخصص داشته باشد بهتر از هر کس دیگری می تواند میان طرفین داوری نماید و برای طرفین اختلاف مزبور بهتر است که چنین شخصی را برای داوری میان خود انتخاب کنند. اما همانطور که در ابتدا اشاره گشت، افراد نمی توانند قاضی اختلافات میان خود را انتخاب نمایند و لذا اگر می خواهند که یک متخصص به اختلاف میان آنها رسیدگی نماید، بهتر است که یک داور را انتخاب نمایند که به اختلاف رسیدگی کند.

٣. هزینه های کمتر داوری در مقایسه با دادگستری

یکی از وظایف هر حکومتی این است که مراجعی را برای رسیدگی به اختلافات میان افراد و حل و فصل آنها ایجاد نماید و حکومت ها نیز همگی چنین مراجعی را ایجاد می نمایند. اما اینکه حکومت، تکلیف دارد که مراجعی را جهت حل اختلافات میان اشخاص ایجاد نماید، به این معنا نیست که مراجع مزبور، مکلف باشند که مجانی و بدون دریافت هزینه از افراد، به اختلافات میان افراد رسیدگی نمایند. در حقیقت، یکی از منابع درآمد دولت، درآمدی است که از طریق هزینه های دادرسی بدست می آورد. این هزینه ها در دعاوی تجاری معمولاً به صورت درصدی از خواسته معین می شوند. مثلا قید میشود که هزینه دادرسی عبارتست از یک درصد خواسته. در این صورت، هر چقدر خواسته (یعنی آنچه که بر سر آن میان دو طرف اختلاف وجود دارد) بیشتر باشد، هزینه های دادرسی هم بیشتر خواهد بود. علاوه بر این هزینه های دیگری همانند هزینه برابر اصل کردن اوراق و اسناد، نقش تمبر و … نیز وجود دارد که باید پرداخته شود. اما در داوری تجاری بین المللی، هزینه ها على الأصول منوط به توافق طرفین و داور هستند و می توان هزینه ها را با توافق طرفین یاد شده به میزانی کمتر از هزینه های دادگستری قرار داد. بنابراین مزیت سوم داوری در مقایسه با دادگستری، کمتر بودن هزینه های آن نسبت به داوری است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.